Hoe ziet Nijmegen eruit wanneer je er met een nieuwe blik naar kijkt? Wat valt op bij je eerste oogopslag? In het afgelopen jaar hebben we deze vraag gesteld in het project Your Nijmegen. Het resulteert nu in een tentoonstellling van foto's gemaakt door nieuwkomers, waarmee zij hun blik op Nijmegen geven.
Veel bezoekers van de tentoonstelling Your Nijmegen zijn gewortelde Nijmegenaren. Het is moeilijk om die eerste blik op Nijmegen (opnieuw) te beleven. Toen we begonnen met het project Your Nijmegen was het idee: laat nieuwkomers hun beeld van Nijmegen delen. In het jaar daarvoor hadden we een project georganiseerd waarbij nieuwkomers in beeld werden gebracht. En omdat we graag werken aan tweezijdige relaties, was een logische gedachte om het nu andersom te organiseren.
Het project ging pas echt voor mij leven, toen Frans Eppink, de fotograaf waarmee we dit project zijn gestart, me een foto liet zien van een markt in Lilongwe, de hoofdstad van Malawi. Een foto met kleurrijke Afrikaanse kleding die daar te koop werd aangeboden. Een exotische foto, een foto die verlangens opwekt, die je andere zintuigen bijna laat meetrillen.
Zouden nieuwkomers een vergelijkbare ervaring hebben wanneer zij – komend uit een ver land – voor het eerst in Nijmegen rondkijken? Misschien ervaren zij minder de kleuren of de drukte, maar wat anders? Of … … ja, wat zie je eigenlijk als je voor het eerst in Nijmegen rondkijkt? Wat valt op? Ervaar je de charme van de stad? Of is die in vergelijking met waar je vandaan komt vooral saai?
In de afgelopen tijd heb ik het gevraagd aan verschillende mensen die nieuw in Nijmegen zijn. Wat valt op? Zijn het vooral de fietsen en de viskar, zoals je misschien al snel kunt denken? Nou dat dus niet. Iemand uit een Afrikaans land zei tot mijn verrassing: ‘narrow streets and cute little cars’. O ja natuurlijk, dacht ik, in tweede instantie. Jij bent van die brede, stoffige wegen gewend die vooral geschikt zijn voor een Landrover. En ‘groepjes rokende mensen op straat’ was ook een antwoord. En iemand anders zei: ik dacht dat ik in een communistisch land terecht kwam – de huizen en alles buiten is zo gepland. Gelukkig zei ze ook dat de lucht zo zuiver is.
Het project Your Nijmegen is een poging om met fotografie te achterhalen wat nieuwkomers bij hun eerste blik ervaren. Het resultaat is een aantal prachtige foto’s, waarvan een deel in deze catalogus is afgebeeld.
Maar meer nog is het project Your Nijmegen een uitnodiging aan nieuwkomers om hun beeld van Nijmegen te geven. Zonder dat ik (wij, hier, gevestigden in Nijmegen) vooraf bedenk wat het resultaat daarvan is. Het hoeft niet exotisch te zijn. Het hoeft niet verrassend te zijn. In dit project zitten nieuwkomers zelf aan het stuur. Het gaat over empowerment, het zich eigen maken van de stad, zoals ook de oorspronkelijke titel van het project vertelde: capture Nijmegen.
Nu, terugkijkend op het resultaat, verschijnt een andere gedachte. Als nieuwkomer laat je je misschien in het begin vooral leiden door wie je welkom heet. Zeker als je als vluchteling komt, accepteer je de dingen zoals ze zijn. Je wordt opgevangen en legt je lot in de handen van anderen. En zo zie je misschien ook de stad door de ogen van wie je heeft ontvangen. Met als blikvangers de rivier, de brug, de Stevenskerk en andere toeristische hoogtepunten.
Eén bijzonderheid valt op: er zijn behoorlijk wat foto’s van luchten gemaakt. Blauwe luchten met wolken, vliegtuigstrepen, grijze luchten. De Duitse kunstenaar Joseph Beuys roemde de luchten, die in het verleden zo vaak zijn afgebeeld door de oud-Hollandse meesters. Maar hij had het specifiek over Hollandse luchten en niet over oost-Nederland. Bovendien was zijn theorie dat die Hollandse luchten verloren zijn gegaan door de inpoldering van het IJsselmeer. Maar zouden er voor nieuwkomers dan toch zoiets zijn als Nederlandse of zelfs Nijmeegse luchten? In elk geval past het bij de zuivere lucht die een van de nieuwkomers ervaart…
Het project Your Nijmegen hebben wij – deelnemers en organisatoren – met ongelooflijk veel plezier uitgevoerd. En het vraagt om meer…. er komen steeds weer nieuwe nieuwkomers die hun eerste blik op de stad werpen. We willen graag ook van hen weten wat zij ervaren. Niet alleen vanwege het resultaat – prachtige foto’s – maar vanwege het proces: het kijken door een lens draagt eraan bij dat nieuwkomers zich de stad eigen maken.
En we gaan dat deze keer niet alleen door middel van fotografie doen. We willen graag verhalen horen over Nijmegen, gedichten, schilderijen of andere creatieve middelen om zich de stad eigen te maken. Nijmegen is door de eeuwen heen – te beginnen met de Romeinen – altijd een stad van nieuwkomers geweest. Nieuwkomers hebben de stad mede gevormd tot wat die nu is. Het is aan de nieuwe generatie nieuwkomers om ook hun deel te hebben in wat Nijmegen Nijmegen maakt.
Corné van Iersel
Introductie in de catalogus Your Nijmegen
terug naar overzicht
